«بههمین منوال، مدتی میگذراندیم و کمال صرفهجویی را مینمودیم... {ولی} چیزی که اسباب صدمهء همهروزهء من بود، این بود که بایستی یک ساعت قبل از طلوع آفتاب، به حمام بروم و غسل نمایم؛ یعنی غسل ارتماسی، که معلم برادرم به من آموخته بود، بنمایم. یعنی باید داخل خزینهء حمام شده، سرتا پای را دست بمالم و پس از آن، لُنگ را از خود دور کرده، از بالای سکویی، خود را یکمرتبه به آب اندازم و تحمل آب داغ خزینه، که آدم را واقعا میپخت، بنمایم. و این فقره، مرا میکشت و زنده میکرد. و چاره هم نداشتم؛ پلیسمخفی، که وجدانام بود، مرا راحت نمیگذاشت. خدمت اجباری بود. گاهی میرفتم در مقابل خزینه مینشستم، و از کردهء شب، توبه و لابه مینمودم و آروز میکردم که کاش، آلت تناسل نمیداشتم و بدین صدمه، گرفتار نمیآمدم!!»
بهنقل از: خاطرات ممتحنالدوله (زندگینامهء مهندس میرزا مهدیخان ممتحنالدولهء شقاقی) / بهکوشش: حسینقلیخان شقاقی/ با نظارت: ایرج افشار/ چاپ دوم: ۱۳۶۲/ تهران: انتشارات مجاهدین، انتشارات نشر فرهنگ/ صفحهء ۱۸۴
مهندس میرزا مهدیخان، مشهور به ممتحنالدوله، پیشگام هنر معماری نوین و مهندسی در ایران است. وی در سال ۱۲۲۳ه.ش در محلهء سنگلج بهدنیا آمد. در دارالفنون تحصیل کرد و با عنایت ناصرالدینشاه، به فرانسه عازم شد، و در شهر پاریس تحصیلات خود را ادامه داد. بعد از بازگشت به ایران، در این هنر، بسیار کوشید. ساختمان «مدرسهء سپهسالار»، «مجلس شورای ملی» و طراحی «پارک اتابک» از جمله مشهورترین آثار این «هنرمند» است.
وی در سال ۱۳۰۰ بر اثر کهولت سن و بیماری، درگذشت. دو بار ازدواج کرد که از همسر اول، سه فرزند، و از همسر دوم، نُه فرزند به بار آورد.
وی، مردی بود بس هنرمند و هنرور. روحاش شاد.